Âlimlerin sultanı, büyük İslâm âlimlerinden,
Bâyezid-i Bistâmî hazretleri buyurdu ki:
ONŞEY İNSANA FARZDIR ;
1- Farzları noksansız yerine getirmek,
2-Haram kılınan şeylerden kaçınmak,
3-Allah için mütevazi olmak,
4-Müslüman kardeşlerine eziyet etmekten sakınmak,
5-İyi ve kötü, her mü’min için hayır istemek,
6-Allahü teâlânın mağfiretini arzulamak,
7-Her işte Allah rızâsını gözetmek,
8-Ölüme her an hazırlanmak,
9-Nefsini terbiyeye çalışmak,
10- Öfkeyi, gurur ve taşkınlığı, zulüm ve haksızlığı terketmek,
ONŞEY İNSANI AŞAĞILATIR ;
1-Öfke ve hiddet,
2-Kin ve nefret,
3-Büyüklenme,
4-Zulüm ve haksızlık,
5-İnat yollu mücâdele,
6-Cimrilik,
7-Başkasına ezâ,
8-Mü’mine saygısızlık,
9-Kötü huy, fenâ ahlâk,
10-İnsâf ölçülerini aşmak.
ONŞEY İNSANLIĞI ÖLDÜRÜR;
1-Terbiye azlığı,
2-Cehâlet çokluğu,
3-Halktan nimet beklemek,
4-Şehvet azgınlığı, nefis kudurganlığı,
5-Baş olma sevdâsı,
6-Dünyaya çok meyletmek,
7-Nefsine uymak.
8-Çok yemek,
9-Çok uyumak,
10-Kalabalığa uymak.